أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
91
قانون ( فارسى )
گوشت ميان دندانها مفيدند . سينه : با سينه و شش ناسازگارند . اندامان غذا : معده را دباغى كند در كبد بستگى ايجاد كنند . ديرهضماند ، و تردش ديرهضمتر است ، ارزش غذايى آنها كم است و شيرين به هضم نزديكتر است . اندامان دفعى : هريك از آن دو قبوضيت دارند و بويژه اگر با سركه يا شراب گس مزه آميخته شوند . خرماى كمرسيده بول را زياد كند . و اگر با سركهء گس خورده شود سيلان زهدان و نزيف بواسير را قطع كند . تبها : زياد خوردن آنها تب و لرزه آورد . بنك : بنك چيزى است كه از هند و يمن آورند . گويند تراشهء خار مغيلان است . گزينش : زرد و سبك و خوشبويش خوب است و سفيد و سنگين آن بد است . مزاج : در اول گرم و خشك و بعضى گويند در اول سرد است . خاصيت : تقويت اندامان كند . آرايش : پوست را پاك مىكند . رطوبات زير پوست را مىمكد . بدن را خوشبو مىكند . بوى واجبى را بزدايد . اندامان غذا : براى معده خوب است . سر : با عقل و هوش ناسازگار است . بطيخ ( خربزه ) : معرفى نمىخواهد . مزاج : در اول دوم سرد و در آخر دوم تر است . بزر خشك كردهاش رطوبتبخش نيست و در اول خشككنندگى است . ريشهاش خشكىآور است . خاصيت : رسيدهاش لطيف و كالش متراكم است . مزاج خربزهء نارسيده مزاج خيار است . و بههرحال بازكننده است . گرمك از حيث خلط از ساير انواع خربزه بهتر است و گوشت آن زداينده است و بويژه تخمش بسيار جلادهنده است . خربزهء رسيده و نارسيده هر دو زداينده و تخم آن بيشتر زداينده است . خربزه با هر خلطى كه در معده باشد مىسازد و تبديل به آن خلط مىشود . خربزه بيشتر ميل به بلغم شدن مىكند تا صفرا و سودا شدن . گرمك زود تغيير نمىكند . آرايش : خربزه و بويژه پوست و مغز آن پوست را پاك كند . در برداشتن لكههاى سياه و لكههاى سفيد پوست و التهاب پوست نافع است و اگر مغز آن را چنان كه هست با آرد گندم خمير كنند و در آفتاب خشك كنند نافعتر است . چشم : پوستش را بر پيشانى چسبانند نزلههاى چشم را منع مىكند و بسيار داروى خوبى است . اندامان غذا : خربزه عموما و بويژه ريشهاش قىآور است . دو درهم يا يك بولوس شربت آن به آسانى قى را تحريك مىكند . خربزه اگر خوب هضم نشود قىآور و مسهل گردد . گرمك ديرهضم است مگر اينكه با همه محتوياتش تناول شود . گرمك از خربزه مغذىتر و خلطش بهتر است . خربزه را بايد بعد از خوردن طعام خورد كه در غير اين صورت دل را به هم زند و قى آرد . بهتر آن است كه بعد از خربزه كسى كه گرمى دارد سكنجبين خورد و كسى كه رطوبتش زياد است كندر يا زنجفيل پرورده يا شراب كهنه ريحانى . اندامان دفعى : كال و رسيدهاش مدرّ بول است و علاج براى سنگ مثانه و كليه ولى به شرطى كه سنگ ريز باشد ، و در خرد كردن سنگ كليه ويژگى دارد . گرمك كمتر ادرارآور است و شيرينتر است و از خربزه زودتر به معده مىرسد و بويژه اگر گرمك نرم باشد . زهرها : اگر خربزه در معده فاسد شود ، سم گردد . و هرگاه گرانى معده حس شود بايد به سرعت معده را خالى كنند و به هر وسيلهاى باشد استفراغ نمايند .